Хуур хуурдаж сурах, сайн экэлчин болох зан үйл

Хуур хуурдаж сурах, сайн экэлчин болох зан үйл

Сайн хуурч болоход өвөрмөц нэгэн зан үйлийг үйлддэг байсан мэдээг бид баруун монголчуудын дундаас олсон билээ.

Дэлгэрэнгүй
Их хэл

Их хэл

Ард түмний дунд хөгжмийн аялгууг бүх юманд нэвтрэн нөлөөлж болох өвөрмөц "хэл" гэж үздэг үзэл бий. Баруун монголчууд дээр дурдснаар морин хуурыг "энкэл" хэмээн нэрлэдэг бөгөөд энэ нэрний тухай сонин тайлбар бий.

Дэлгэрэнгүй
Морин хуурын бэлгэдэл, ёс заншил

Морин хуурын бэлгэдэл, ёс заншил

Монгол айл өрх бүр гэртээ морин хууртай байхыг эрхэмлэнэ. Айл бүр хуураа хадаг самбайгаар гоёод хүндэтгэн гал голомт руугаа харуулан байрлуулдаг.

Дэлгэрэнгүй
Хуур хөгжмийн үүслийн домог, зан үйл, бэлгэдэл

Хуур хөгжмийн үүслийн домог, зан үйл, бэлгэдэл

Монголчуудын үндэсний хөгжмийн зэмсэг-морин хуурын үүслийг халхчууд бол Хөхөө Намжил хэмээх соёлт баатартай холбон хэлэлцдэг. Гэхдээ эл домог нь түүх домгийн шинжийг илүү хадгалжээ. 

Дэлгэрэнгүй
Морин хуурын гарал үүсэл

Морин хуурын гарал үүсэл

Морин хуурын гарлын талаарх Монголчуудын ойлголтыг үндсэнд нь хоёр ангилж болох юм. Нэгд, олон жилийн туршид Монголын ард түмэн морин хуурын үүслийн талаар домог үлгэр хэлэлцсээр ирсэн.

Дэлгэрэнгүй
Хуурын тухай тэмдэглэл

Хуурын тухай тэмдэглэл

Морин хуурын тухай аман яриа домог, судар бичиг, ном зохиолд бичиглэж үлдээсэн нь бий билээ.

Дэлгэрэнгүй
Домогт эгшиглэнт хуур

Домогт эгшиглэнт хуур

Морин хуур хэмээх гайхамшигт хөгжмийг төдийд үүссэн гэж судлаачид одоог хүртэл нотлоогүй, тэгэхлээр домоглож ярихаас аргагүй байна.

Дэлгэрэнгүй
Морин хуур ба амьдрал

Морин хуур ба амьдрал

Өнө эртнээс монголчуудын эзэгнэж ирсэн уугуул нутаг, суугуул буйр нь дэндүү уужим. Энэхүү газар нутаг нь хангай тал хээр, говийн гурвалсан бүс нутагтай юмсанжээ. Энд дээрхи тэнгэр нь цэлмэг хөх, мандах нар нь гал улаан, зун нь нов ногоон, намар нь алтан шаргал, өвөл нь танан цагаан, таван тансаг өнгө гэрэлтэй, уран байгаль уул ус нь алаг цэцэгсийн гоо төгөлдөр ариун дагшин орон мөнөөсөө мөн.

Дэлгэрэнгүй
Морин хуурын бүтэц

Морин хуурын бүтэц

Монгол туургатны морин хуур хэмээх энэхүү хөгжимд олон үндэстэн ястны маань оюун санаа, зан үйл, ёс зүйн дэг, аж төрж амьдрах ухаан нэвт шингээстэй байдаг нь язгуур төрхөөрөө яахын аргагүй хорвоод хосгүй Монгол үндэстний хөгжмийн зэмсэг болой.

Дэлгэрэнгүй
Хуур дагасан ухаан

Хуур дагасан ухаан

Монгол ардын дуу хуур төрөл зүйлийн хувьд ч, агуулгын хувьд ч нэн баялаг билээ. Дуу хуурын дээж нь болсон бүүвэйн дуунаас эхлээд бөх, морины цол, ерөөл магтаал, үлгэр тууль, ардын аялгат тоглоом, урт богинын болон харилцаа дуу цөм л өөр өөрийн өвөрмөц өнгө аяс онцлогтой, дуун ухааны олон хэлбэр, төрхтэй, нэр томьёо агуулгаараа дэлхийд хаа ч байхгүй давтагдашгүй содон соргогоороо онцлог юм.

Дэлгэрэнгүй